AnasayfaGENEL BİLGİLERTARİHİ SÜREÇSİYASİ HAYATİNSAN HAKLARI İHLALLERİULUSLARARASI POLİTİKADAKİ YERİBİYOGRAFİ

SİYASİ HAYAT:

LÜBNANDA SİYASİ HAYAT

SON DÖNEMDE YAŞANAN SİYASİ GELİŞMELER

Genel:

Anasayfa

KRONOLOJİ

SONUÇ

LÜBNANDA SİYASİ HAYAT

Hükümette, parlamentoda ve kamuda temsilin mezheplere dayandığı Lübnan’da cemaatler büyük ölçüde özerktir; medeni hukuku ve sosyal hayatı kendileri düzenlemektedirler. Devlet güçlü merkezî bir unsur değildir; hakem rolündedir.

Ortak bir “Lübnanlılık” kimliği yerine mezhep, bölge, aşiret ve aile bağlarının güçlü olduğu Lübnan’da siyasi alana bildiğimiz partilerden ziyade cemaatler, parti şekli almayan oluşumlar ve müstakil faaliyet gösteren siyasi liderler hakimdir. Neredeyse bütün dinî-etnik unsurların bir veya daha fazla siyasi oluşumu mevcuttur ve bunların sayısı 30’u aşmaktadır. Bu oluşumların öne çıkanları şunlardır:

Hıristiyanların siyasi oluşumlarından bazıları:

Falanjist Parti (el-Ketaib):

(1936) Maruni Hıristiyanların en güçlü partisidir. 1970’te bu partinin öncülüğünde kurulan Lübnan Kuvvetleri adlı milis gücü, 1980’de tüm muhafazakâr Hıristiyan partileri bir araya getirerek, ülkenin en büyük silahlı gücü haline gelmiş; iç savaş boyunca pek çok siyasi ve dinî suikasttan sorumlu tutulmuş ve özellikle Müslümanlara karşı yaptığı katliamlarla öne çıkmıştır. Ancak iç anlaşmazlıklar nedeniyle milis gücü, zaman içinde Falanjist Parti’den ayrılmış ve savaş sonunda silahlarını teslim ederek müstakil bir siyasi partiye dönüşmüştür. Ancak Mart 1994’te ülkeyi bölünmeye sürüklediği gerekçesiyle kapatılarak lider kadrosu hapsedilmiştir. Bugün Falanjist Ketaib Partisi Suriye yanlısı olup, lideri Kerim Bakradoni’dir. Suriye karşıtı olan Lübnan Kuvvetleri’nin lideri ise Semir Ca’ca’dır.

Lübnan Cephesi:

(1976) Sağcı Hıristiyan partilerin bir araya gelmesiyle kurulmuştur. Lideri Dory Şamun’dur.

Milli Blok:

(1943) Maruni Hıristiyan partilerinden biridir. Lideri Raymond İde’dir.

Müslümanların siyasi oluşumlarından bazıları:

İlerici Sosyalist Parti:

(1949) Dürzi lider Kemal Canbulat’ın kurduğu parti sol çizgidedir. 1977’de öldürülmesinin ardından partinin liderliğine oğlu Velid Canbulat geçmiştir. Suriye karşıtı cephenin başında gelmektedir.

Milli Cephe:

(1969) Müslüman sol partilerin oluşturduğu bir gruptur. Lideri Kemal Şatila’dır.

Emel Hareketi:

(1974) İmam Musa es-Sadr’ın kurduğu Emel hareketi, Şiilerin siyasi taleplerini dillendiren ilk organizasyondur. Partinin lideri, aynı zamanda Meclis Başkanı olan Nebih Berri’dir. Solcu ve Suriye yanlısı bir çizgiye kayması üzerine bu örgütten ayrılanlar 80’li yıllarda İslami Emel hareketini kurmuştur.

Hizbullah:

(1982) Emel hareketinden ayrılanların diğer bir bölümü ise, İran’ın desteğiyle İsrail işgaline karşı Hizbullah’ı kurmuşlardır. Şiilerin bu en güçlü örgütünün öncelikli amacı İsrail’i Lübnan’dan çıkarmaktır. Dinî bir cemaat, siyasi bir parti ve hükümet tarafından resmen tanınan bir milis gücü olan Hizbullah’ın askerî kanadı, Taif Anlaşması’ndan sonra İsrail’e karşı verdiği mücadele sebebiyle silahlarını bırakmamış ve 2000’de Güney Lübnan işgali sona erene kadar gerilla savaşını sürdürmüştür. Verdiği mücadele ile toplumun büyük bir kesiminin takdirini toplamış; ancak bu durumdan tedirgin olan bazı Hıristiyan gruplar, ABD’nin örgütü terör listesine almasını sağlamışlardır. Şu anda Lübnan ordusundan sonra en büyük askerî güçtür. 90’lı yıllarda siyasallaşma sürecine giren örgüt halen mecliste 14 milletvekili ve hükümette 2 bakan ile temsil edilmektedir. Ayrıca eş-Şehit Vakfı ile sosyal faaliyetlerde bulunmaktadır. Örgütün siyasi lideri Hasan Nasrallah, manevi lideri ise Muhammed Fadlallah’tır.

İslami Tevhid Hareketi:

(1982) İsrail işgali sırasında Şeyh Said Şa’ban liderliğinde kurulan Sünni hareket, İran yanlısı bir çizgidedir.

Cemaat-i İslami:

Faysal Mevlevi liderliğindeki Sünni örgüt, Müslüman Kardeşler’in bu ülkedeki kanadıdır.

Arap Demokratik Partisi:

Suriye yanlısı Nusayri partisidir.

Bağımsız Nasırcı Parti:

Sünni Müslümanların partilerinden biridir. Partinin iç savaş sırasında etkili olan Murabitun adlı bir milis gücü vardı.

Lübnan Komünist Partisi:

(1924) Lübnan’ın en eski siyasi partisidir. Lideri Faruk Dahruj’dur.

El-Müstakbel:

İç savaşın ardından Başbakan Refik Hariri’nin kurduğu el-Müstakbel, toplumun tüm kesimlerini kucaklayan ve her mezhepten üyesi bulunan bir partidir. Hariri’nin suikasta kurban gitmesinin ardından oğlu Saad Hariri hareketin başına geçmiştir.

Cemaatler ve siyasi oluşumlar dışında Lübnan siyasetinin diğer bir önemli unsuru, liderliğin çoğunlukla babadan oğla geçtiği ailelerdir. Siyasette etkin olan aileler şunlardır: Maruni aileler Cemayel, Şamun, Şihab, Huri, Edde, Bustani ve Franjiye; Sünni aileler Karami, Selam, Sulh ve Hoss; Şii aileler Berri, Asad ve Hamadeh; Dürzi aileler Canbulat ve Arslan.
Lübnan’ın siyasi sistemi Milli Misak’a (1943) ve Taif Anlaşması’na (1989) dayanmaktadır. Buna göre; cumhurbaşkanının Maruni, başbakanın Sünni, meclis başkanının Şii, meclis başkan yardımcısıyla başbakan yardımcısının Ortodoks olması gerekmektedir. Taif Anlaşması ile siyasi gücün, farklı dinî cemaatler arasındaki dağılımı yeniden düzenlenmiş; bu bağlamda 99’dan 128’e çıkarılan milletvekili sayısının Hıristiyan ve Müslümanlar arasında eşit paylaşımı kararlaştırılmıştır (daha önce Hıristiyanlar lehine 6/5 oranında idi). Yine, daha önce bakanlar kuruluna başkanlık etmek, başbakanı ve bakanları seçmek gibi geniş yetkilerle donatılan Maruni cumhurbaşkanın yetki alanı daraltılmış; Sünni başbakan ve bakanlar kurulu ile Şii meclis başkanı ve meclisin gücü ve yetkisi artırılmıştır. Böylece daha önce sözlü anlaşmaya dayanan mezhep temelli temsil sistemi kurumsallaşmıştır.

Bugün, 128 sandalyeli Milli Meclis halkın oylarıyla dört yıllığına seçilmektedir. Meclis, Maruni bir Hıristiyan’ı 6 yıllığına cumhurbaşkanı seçmekte, cumhurbaşkanı da meclisin aday göstermesinin ardından Sünni bir Müslüman’ı başbakan olarak atamaktadır. Ekim 2006 itibarıyla, Lübnan cumhurbaşkanı, görev süresi 2004’te 3 yıl uzatılan Emile Lahud ve başbakan da Fuad Sinyora’dır.